Ydi £200,000 o arian cyhoeddus y cynulliad wedi ei wario ar wasanaeth gwe eilradd gan gwmni o India? Dyma’r cwestiwn sy’n cael ei godi gan astudiaeth anfforensig o safleoedd gwe sydd ar gael yn awr i bawb eu gweld ar-lein. Mae cysylltiad amlwg rhwng safle Golwg 360 a chwmni IndInfoTech o Hyderabad, India, sy’n “arbenigo” mewn darparu safleoedd gwe. A wnaeth arian cyhoeddus gael ei wario tu allan i Gymru - a hyd yn oed Prydain? A gafodd unrhyw arian o gwbl ei wario ar safle Golwg 360 (beta)?
Dechrau’r daith
Yn hwyr (iawn) un noson, roedd Cachu360(beta) ar-lein. Ar-lein i weld a oedd unrhyw bwt newydd ar gael gan rhywun am Golwg 360 (beta).
Ar google, dyma chwilio am Golwg360, a bant a ni.
Tudalen cyntaf canlyniadau Google wrth chwilio am Golwg360
Doniol iawn a dweud y gwir yw gweld taw’r geiriau cyntaf mae Google yn eu defnyddio wrth gyflwyno gwybodaeth am Golwg 360 yw “Yn anffodus”. On’d yw technoleg yn wych?
‘Mlaen aeth Cachu360 (beta)… Mynd heibio i ambell dudalen ddiddorol iawn, ond dim byd oedd yn anhygoel o newydd.
Sylwadau Ordovicius am Golwg360
Ymlaen ac ymlaen drwy’r canlyniadau tan cyrraedd tudalen 5 y cynlyniadau:
Tudalen 5 o ganlyniadau Google wrth chwilio am Google 360
Yno, ar hanner y dudalen oedd cyswllt gyda’r geiriau “Telerau ac Amadau”. Nawr te - o’dd hyn yn atgoffa Cachu360 o rywbeth arbennig iawn…
Termsandconditions.aspx
Un o’r pethau cynta’ gwnaethon ni edrych arnyn nhw ar ddiwrnod lansio Golwg 360 oedd y ffaith bod tudalen delerau Golwg 360 yn wag - ac yn fwy na hynny, ei bod wedi’i henwi’n Saesneg: Termsandconditions.aspx.
Gyda’r cyswllt yma, roedd “GolwgN” (Golwg Newydd/New?) yn y rhestr o gyfeiriaduron - roedd y cynnwys yn Gymraeg yn amlwg - er yn wallus. Ro’dd Cachu360 am ganfod pwy a beth fyddai’n sôn am delerau Golwg!
Clic!
"Amadau" Golwg 360 ar safle IndInfoTech.net
Wel wir! Dyma gynnwys eitha’ manwl o ystyried taw nid safle Golwg yw e’. Wedi dweud hynny, mae’r dyluniad yn ein hatgoffa ni o rywbeth hefyd. Mae’r cynnwys yn sicr yn cyfeirio at Golwg360. Mae’r cyfeiriad gwe hefyd yn hynod o debyg i’r hyn welwn ni ar safle Golwg360:
- http://indinfotech.net/GolwgN/Termsanconditions.aspx
- http://www.golwg360.com/Termsandconditions.aspx
O ddarllen y cynnwys, mae’n lled amlwg taw’r rhain oedd y telerau oedd i fod ar safle Golwg360 o’r diwrnod cyntaf un.
Tybed a yw safle Golwg yn gyfan yno?
Gwnaeth Cachu360 dalfyrio’r cyfeiriad gwe i “http://indinfotech.net/GolwgN/” - i weld a oedd unrhyw beth i’w weld yno:
Y cyfeiriad gafodd ei ddyfalu i gael at brif safle prawf Golwg360
Safle prawf Golwg360
Wel myn yffach i! Mae safle Golwg 360 yn gyfan-gwbl yno! Pwy feddyliai!
Safle prawf Golwg 360
Mae’n anhygoel i safle prawf unrhyw brosiect fod ar agor i’r cyhoedd o gwbl. Mae hi’n fwy anhygoel bod safle prawf ar agor i beiriannau chwilio. Byddai unrhyw ddatblygydd gwe hanner pan wedi llwyddo i guddio’r cynnwys o ymwelwyr yn gyffredinol ar ddatblygiad mor sensitif a Golwg360.
Ond dyna ni, dyma safle Golwg360 ar ail weinydd arlein.
Mae modd gweld safle Golwg 360 bron yn union fel yr oedd ar ddiwrnod y lansiad. Mae modd clicio ar y storiau, mae modd chwerthin ar y dyluniad, mae modd gwatwar y lluniau stretsh - popeth sy’n bosib ar safle go iawn Golwg 360.
Un o’r pethau diddorol yw nad oes un o’r straeon yn fwy newydd na’r 7ed o Fai. Mae digon o straeon byw cyn hynny, ond mae’n amlwg na fu cysylltiad â chronfa ddata Golwg ar ôl y dyddiad hwnnw.
Stori ar Golwg360 yn dangos dyddiad - 7/5/09
Stori ar Golwg360 yn dangos dyddiad - dim hwyrach na 7/5/09
Mae hyn yn fy atgoffa i o sylwad wnes i ei ddarllen ar maes-e:
Mae’n amlwg felly taw hon oedd y system brawf a ddefnyddiwyd i ddatblygu safle Golwg 360.
Wythnos cyn y lansiad fe symudon nhw’r cysylltiadau bwydo cynnwys i weinydd newydd gan adael hwn fel darlun o sut oedd Golwg 360 (ar ei anterth?).
Pwy sy’n cynnal y gweinydd prawf? Indinfotech
Cawson ni sôn fod Tinopolis, Golwg, Telesgop a TVeverywhere wedi bod yn gefn i ymdrechion Golwg 360 - er bod haeriad yno na wariwyd dim o’r arian cyhoeddus ar y safle.
Mae’n amlwg fod y safle prawf wedi’i yrru o barth (domain) indinfotech.net, ond does dim safle gwe i’w weld wrth ddilyn y trywydd hwnnw.
Y cam nesa’ i mi oedd canfod pwy oedd wedi cofrestru’r enw parth. Mae modd gwneud hyn drwy fynd i wasanaeth “whois” ar-lein - sy’n rhestru’r cysylltiadau amrywiol ar gyfer y rhai sy’ wedi cofrestru enwau parth. Mae cofrestriadau personol yn gallu cael eu cadw’n breifat - ond mae cwmniau’n gyffredinol yn cofrestru’n gyhoeddus.
Chwiliad whois am indinfotech.net
Canlyniad y chwilio am indinfotech.net - "Administrative Contact: Indinfotech srikrishna Nakka (rani(yn)indinfotech(dotyn)com)Fax: +1.4253730689 13605 NE 8th St ,#202 Bellevue, WA 98005 US"
Mae’n amlwg fod cysylltiad yn ôl y canlyniadau rhwng indinfotech.net a indinfotech.com, sy’ ddim yn hollol ysgytwol fel newyddion.
Y peth mwya’ diddorol i ni yw fod yna safle gwe wrth fynd i gyfeiriad indinfotech.com:
Safle gwe indinfotech.com
O ddarllen y safle, mae’n amlwg taw cwmni gwasanaethau cyfrifiadurol cyffredinol yw indinfotech.
Tudalen ar safle indinfotech.com
Mae hefyd opsiwn gyda nhw i sgwrsio arlein! Beth am glicio?
indinfotech.com yn methu a chynnal sgwrs arlein er i'w safle gymell cysylltu fel hyn
O diar - y safle wedi torri. Am syndod.
Pencadlys yn Seattle, gweithwyr yn India
Ond arhoswch! Beth yw hyn? Ar y dudalen “Team” - mae manylion am adeiledd y cwmni
Tudalen "Team" ar safle indinfotech.net - yn manylu fod y tim technegol i gyd yn India
Yma fe gewn ni ddisgrifiad o leoliad y gweithwyr. Mae ‘na bencadlys yn Seattle, ond mae’r gweithwyr technegol i gyd yn India. Mae’r cwmni yma felly’n un o normau newydd y byd busnes yn gyffredinol:
Bydd cwmni sydd a chriw o weithwyr sy’n rhad eu talu mewn gwlad debyg i India yn sefydlu pencadlys mewn gwlad arall er mwyn ennill gwaith yn y wlad honno, ac yna’n allforio’r gwaith i’w gwblhau gartre.
Enghraifft o gorff yng Nghymru sydd wedi defnyddio gwasanaethau busnes o’r fath (yn hollol safonol a llwyddiannus) yw’r Llyfrgell Genedlaethol - a gafodd ffeiliau testun electronig hygyrch wedi’u creu o hen lyfrau bregus anhygyrch wrth ofyn i gwmni tebyg eu trosi. Pencadlys y cwmni yma - a’r gwaith yn cael ei wneud dramor. (- Os yw Cachu360 yn cofio’n iawn - ymddiheuriadau os yw’r union ffeithiau yn anghywir).
Golwg360 - Arloesi yn India?
Ar safle indinfotech.com, mae dogfennau’n dangos ystod eu gwasanaethau - ac yn dangos enghreifftiau o’r hyn mae’n nhw wedi ei wneud yn y gorffennol:
Tudalen o pdf ar safle indinfotech.net yn dangos y gwasanethau sydd ar gael
Tudalen o pdf ar safle indinfotech.net yn dangos esiamplau o safleoedd y mae'n nhw wedi'u creu
O diar… India 360?
Fel cam pellach, maleisus, fe ddefnyddiais i declyn profi safleoedd am gywirdeb technegol arlein… Ie, wel, ga i ond dweud fod gan IndInfoTech yr union gymwysterau i fod yn gymorth datblygu i Golwg 360…
adroddiad cywirdeb ar safle indinfotech.com - yn dangos 44 gwall mawr
Wrth i Cachu360 sgwennu hyn, mae 122 gwall mawr ar dudalen hafan Golwg360.com…
Cwestiynau
- I gloi, rhaid gofyn felly - o weld y “prawf” sydd ar gael uchod - a fu i’r arian cyhoeddus a wariwyd ar Golwg 360 fynd ar wasanaethau cyfrifiadurol yn Seattle ac India?
- Pam fod swmp y datblygu wedi cael ei wneud tu allan i Gymru, pan allai’r gwaith datblygu fod wedi bod yn anhygoel o werthfawr i’r gymuned Gymreig ar-lein yng Nghymru - sef cynulleidfa Golwg 360 (beta)?
- Ydi Golwg wedi cymryd cam gwag wrth symud o fyd cyhoeddi ar bapur i gyhoeddi ar-lein?
- Ydi’r cyhoedd yn haeddu gwell o feddwl am yr arian cyhoeddus a roddwyd i gwmni preifat?
- Ydi Dylan Iorwerth yn gwybod beth yw “internets”?
- Ydi tiwbs gwe Cymru’n rhy llawn i ni fedru gwerthfawrogi Golwg 360?
Byddai atebion i’r ddau gwestiwn cynta’ yn unig yn hen ddigon i Cachu360
(beta).
Diolch yn fawr iawn iawn am wneud y gwaith ditectif yma. Roeddwn i wedi amau fod y wefan wedi eu ddatblygu drwy ‘allffynonellu’ i India am amryw o resymau. Er enghraifft roedd yr enw ‘SudheerP’ yn ymddangos mewn gwallau gweinydd ar Golwg 360. Roeddwn i wedi gweld yr enw yma o’r blaen mewn gwefannau oedd yn cynnig gwasanaethau ‘rhad’ i adeiladu gwefannau.
Fel cwmni datblygu gwefannau, rydyn ni yn derbyn nifer o negeseuon ebost a galwadau ffôn gan gwmniau o India yn cynnig y gwasanaethau yma, a dwi’n cofio enw Sudheer Palaka yn un o rheiny.
Mae’r gwasanaethau datblygwyr o India yn gallu creu safle am ychydig o gannoedd o bunnoedd yn hytrach na miloedd gan gwmni o Gymru/Prydain sy’n swnio fel ‘bargen’ ar yr olwg gynta. Ond ar gyfer gwefan mor bwysig ar gyfer Cymru a’r Gymraeg, mae’n wastraff arian yn llwyr a roedd angen gwario yr arian ar wasanaethau gan gwmni(au) yng Nghymru - lle fyddai’n bosib cyd-weithio yn agos gyda Golwg am flynyddoedd i ddod.
Trist. Ar un llaw, mae’n gwneud i rywun deimlo’n ‘falch’ mai nid cwmni o Gymru sy’n gyfifol am y llanast, ond ar y llaw arall, mae’n gwneud i Golwg edrych yn wirionach fyth ac hefyd Tinnopolis edrych yn fwy slei.
Eu bwriad oedd PR da am gynnig gwneud gwaith datblygu gwefan ‘arloesol’ a oedd yn ‘werth miloedd’ ond dim ond talu ychydig gannoedd amdano.
Slei.
Mae eisiau i Tinnopolis gymryd cymiant o flack am hyn ag y mai Goleg yn wneud.
Meddwl cymaint. Sylwais ar walle XHTML ar ddilysydd W3C. Pa gwmni o werth a fydde’n adeiladu gwefan o’r safon hon? Cywilyddus. Dyle Golwg ad-dalu’r arian am fod mor dan-dîn. Os nad oeddent yn gwybod, dyle tinopolis gael eu sbaddu am dwyll.